Leerdoelen
Klassieke verklaring IR: de revolutionaire ontwikkeling van de productietechnologie in het 18e eeuwse Engeland (de uitvinding van nieuwe werktuigen in de textielnijverheid en het gebruik van stoom als nieuwe energiebron) werd gezien als de oorzaak voor het ontstaan van de industriële samenleving.
Begon met de mechanisering van de katoenproductie. 1764: Hargreaves vond een met de hand bediende spinmachine uit. Arkwrights spinmachine werd aangedreven door een waterrad. Crompton verenigde beide technieken in zijn spinmachine. De gemechaniseerde weefmachine ondervond veel tegenstand. Cartwright had in 1787 een gemechaniseerd weefgetouw uitgevonden, aangedreven mbv stoom.
Experimenten met stoom sinds de 17e eeuw. Eerste toepassing in de mijnbouw voor het oppompen van grondwater. Gebrek aan hout à gebruik steenkool à vroege ontwikkeling mijnbouw. James Watt verbeterde de stoommachine (1775) voor de ijzerindustrie, katoennijverheid en mijnbouw. Voordeel stoommachine: vestiging industrie niet meer afhankelijk van aanwezigheid van waterkracht.
De mythologie van de IR aangetoond: invloed van de stoommachine gerelativeerd (verspreiding zeer moeizaam); trage diffusie van nieuwe technologie. De zeer langzame, ongelijkmatige verspreiding van nieuwe productietechnieken, die zich in feite over bijna een eeuw uitstrekt, staat op gespannen voet met het revolutieconcept, dat snelheid, universaliteit en scherpe discontinuïteit veronderstelt.
Technologische verklaring onvoldoende: men zag in dat er andere, niet-westerse culturen zijn geweest die een minstens gelijkwaardige technische kennis bezaten, maar hieraan geen overgang naar een industrieel samenlevingstype koppelden.
Longitudinale benadering: er is gekozen voor een langetermijn-benadering vanwege het nieuwe inzicht dat er geen sprake is geweest van een industriële revolutie in eigenlijke zin, maar dat we hier te maken hebben met een zeer langdurig proces waarvan we de wortels ver terug in het verleden moeten zoeken. Van de middeleeuwen tot WO I.
Comparatief perspectief: door het vergelijken van het Engelse industrialiseringsproces met dat van de andere landen krijgen we zicht op voorwaarden die hier wel en elders niet of onvoldoende aanwezig waren. Daarnaast vergelijken we Frankrijk, Duitsland, Rusland en Japan met elkaar, zodat we ook de overeenkomsten en verschillen in de industrialiseringsprocessen van deze landen leren onderkennen.
Systematische analyse vanuit drie invalshoeken: om monocausale verklaringen uit te sluiten analyseren we het ontstaan van industriële samenlevingen vanuit de
Dit is een kunstmatig onderscheid dat in de historische ontwikkeling als zodanig nooit is aan te treffen. Het comparatief perspectief maakt de vergelijking van overeenkomstige categorieën en variabelen tot een noodzakelijke voorwaarde.
Dit is geen officiële site van de Open Universiteit Nederland
Winnie de Keizer (2002)