Thema's en genres in de muziekgeschiedenis
Leereenheid 22: Raakpunten tussen klassieke muziek en popmuziek in negen thema's
1. Popmuziek als repertoire
De populaire muziek speelde voor klassieke componisten altijd al een rol.
Voorbeelden uit de vorige eeuw zijn La Creation du Monde en Rhapsodie in Blue.
Het spelen van verklassiekte popmuziek is waarschijnlijk een vooral door de
platenmaatschappijen bedacht concept. De musici benaderen de muziek met een superioriteitsgevoel
en van een echte cross-over is geen sprake.
Componisten als Bacharach , Bernstein en Morricone nemen een tussenpositie in.
Zij maken zelf nieuw materiaal.
In de jaren 80 kwam er een nieuwe generatie klassieke musici, die ook met popmuziek waren
opgegroeid. Hier is geen waardeverschil tussen klassiek, jazz of pop. Vb. Kronos Quartet.
2. Klassiek als popmuziek
Het gebruik van een klassiek idioom geeft popmuziek een hogere status. De symfonische rockgroepen
als Genesis en Marillion, gebruiken terugkerend muzikaal materiaal als een
element dat aan de eenheid van de vorm bijdraagt. Sommige popsongs zijn afgeleid van klassieke
composities, zoals A Whiter Shade of Pale ç Air,
Bach Sommig gebruik van klassiek aandoende stijlmiddelen wordt als bombastisch ervaren (ELO).
Groepen als Ekseption gaven hun popinterpretatie van bestaande klassieke stukken.
3. Symfonische rock
Symfonische rock is ontstaan toen eind jaren 60 groepen klassieke thema's in hun werk begonnen
te verwerken. Van daaruit ging men eigen nummers schrijven met symfonische elementen.
De synthesizer speelt hierin een belangrijke rol. De groep Yes was gezichtsbepalend
in de beginperiode.
Er ontstonden conceptalbums met een overkoepelend thema en er werden ook rockopera's
gecomponeerd als Tommy en Jesus Christ Superstar.
4. Song
In de klassiek muziek spreekt men van Lied, in de pop van liedje.
Net als bij het klassieke lied kent het liedje twee vormen;
het coupletlied, bij popmuziek meestal met een terugkerend refrein, en het doorgecomponeerde lied.
Er bestaan verschillende songvormen, zoals het luisterliedje of de danssong.
Een liedje in de Beatlestraditie staan op naam van de hele groep, niet een individu.
De zgn. Britpop van de jaren 90 grijpt hierop terug.
5. Virtuositeit
Het vehikel voor de virtuositeit in de popmuziek is de guitaarsolo.
Guitaristen als Ritchie Blackmore (Deep Purple), Jimmy Page (Led Zeppelin)
en Brian May (Queen) bedreven muziek als topsport. Van Halen introduceerde
een nieuwe techniek, het fretboard tapping. Zowel in de pop- als in de
klassieke muziek hangt virtuositeit samen met speeltechniek en de techniek van het instrument.
Van de popmusicus wordt meer eigen inbreng en creativiteit gevraagd.
Voorbeeld Steve Vai.(oa. Mothers of Invention)
6. Trance-effekten
Bij de herhalingseffecten speelt de percussie meestal een belangrijke rol.
In de tweede helft van de 20ste eeuw wordt het herhalingsprincipe in ere hersteld.
In de minimal music in de jaren 60 en in de dance muziek in de jaren 80.
Het oeroude basisidee wordt bij beiden voor eenzelfde doel gebruikt.
Incidenteel vinden er samenwerkingsprojecten plaats.
7. Emancipatie van klank
De toevoeging van ongewone instrumenten en geluidseffekten heeft in de klassieke én
in de popmuziek geleid tot de emancipatie van de klank.
Voor de klassiek muziek is Varese een grote naam.
In de popmuziek kan met denken aan de Velvet Underground (70) en the Sonic Youth (90).
8.Storytelling
Het recitatief uit de klassieke muziek is vergelijkbaar met de rap.
Wel ligt het fundament van de rap in de Afrikaanse muziek en ontstaat
deze uit improvisatie, terwijl het recitatief door de componist is voorgeschreven.
9.Cross-over van muziek werelden
Met het postmodernisme verwijt van de hokjesgeest en de grens tussen high- en low culture;
Er is maar één muziek, goede muziek.
Popmuzikant beïnvloed door klassieke muziek: Elvis Costello, een popmuzikant,
maakte een Cd waar hij werd begeleid door een klassiek strijk kwartet, het Brodsky Quartet.
Op deze Cd staat een "song sequence for string quartet en voice" dat 20 delen kent en een uur duurt.
In 1996 nam hij ook de laatste stap en liet zijn rol als performer vallen.
Popmuziek maakt klassieke muziek: Frank Zappa's werken worden door gerenommeerde klassieke
ensembles uitgevoerd.
Klassieke componist beïnvloed door popmuziek: Louis Andriessen gebruikt instrumenten
en elementen uit de popmuziek, maar zet die naar zijn eigen hand, het blijft een klassieke compositie.
Klassiek componist maakt popmuziek; Sommige klassieke componisten bewegen zich ook in de
popwereld en componeren muziek die popmuziek genoemd kan worden.
Dit is geen officiële site van de Open Universiteit Nederland
correcties, opmerkingen of aanvullingen zijn altijd welkom
Marga Mulder (2001)