De 'klassieke' muziek van de twintigste eeuw

Samenvatting Thema's en genres in de muziekgeschiedenis

Leereenheid 10: De 'klassieke' muziek van de twintigste eeuw

Compositietechniek	componisten	composities	bijzonderheden
Verzelfstandiging muzikale elementen	Debussy: akkoord zelfstandig Schönberg: twaalftoon-techniek Varese: ritme, nieuw en vrij klankidioom Futuristen stads- en fabrieksgeluiden	Octandre	Cahill: eerste electronische instrument Busoni: Neue Ästhetik
Neoclassicisme Teruggrijpen op de classisistische periode en eerder	Stravinsky Ravel Prokofjef Schönberg	Mis Pulcinella	Muziek is niet in staat iets uit te drukken Parodist Reactie op Romantiek
Reeksenordening	Messiaan Boelez Stochauzen	4 etudes de rhythme	Serialisering (niet verder doorgezet bij Messiaan) Religieus componist, positieve visie Natuurevocaties, vogelzangen
Aleatoriek 1 Improviseren met eigentijdse elementen	Earle Brown John Cage	Folio 4'33"	i.t.t jazz gebaseerd op avant garde, atonaliteit e.a. ç niet vastgestelde centraal grafische notatie inferentiële kunst= beschouwer vult de inhoud zelf in Conceptuele kunst, Fluxus, later minimal art Invloed mobiles Calder/ Pollock
Aleatoriek 2 Open vormen en mobilestructuren	Boelez (ongekroonde leider)* Stockhauzen	3^e pianosonate	12 toontheorieën Schönberg uitgangspunt mobilestructuur velddichtheid en massa Cogito ergo sum
Nieuwe vocale techniek	Berio Tweede Weense school ,Schönberg, Webern Alban Berg	Sequenza III	Sprokkelt stijlen en technieken Theatraal Ook andere vormen v. geluid Vervreemdingstechnieken
Weefsel van clusters	Ligeti	Atmospheres	Gericht op groepen tonen Beeldhouwen met klank Steeds meer melodie
Minimal music	Steve Reich Phillip Glass (thuis bij popmuziek)	Clapping Music	Eenvoud duidelijkheid en vrijheid voor de uitvoerende Opdrachten voor beschouwer
Citaten en allusies (=meer algemene verwijzingen)	Schnittke	3e strijkkwartet	Postmodern, reactie op de modernen Tonaliteit en atonaliteit gaan hand in hand **
Collagetechniek	Ketting	Collage nr.5	Synthese van stijlen en technieken
Eenvoud van middelen en klank	Arvo Pärt	Summa
Vermenging concertmuziek en popmuziek	Louis Andriessen Reinbert de Leeuw Peter Schat Misja Mengelberg Wim Schippers	De Stijl	Fluxus, herinrichting orkestenbeleid Notenkrakersactie

*Boulez is een schakelfiguur tussen

ijle uitgebotte twaalftoonmuziek van Webern en lyriek, klankschoonheid en vormbeheersing van Debussy
expressionisme van Alban Berg en tegelijk hermetisch gesloten en kleurig-extravert van Messiaan
dogmatische serialisme en akoestische onderzoekingen en "meesterwerken"

** Na de 2^e wereldoorlog was het citeren van tonale muziek binnen een niet tonale compositie onaanvaardbare stijlbreuk.
De eerste componisten die juist daarom daar mee experimenteerden zijn Pärt, Rochberg van Baaren en Berio

Refereren of verwijzen

minst opvallende manier: op basis van traditie
refereren wat betreft stijl
gebruik van antefacta als al gecomponeerd materiaal, maar ook geluiden straat/ natuur
elke denkbare verwijzing naar buitenmuzikale zaken ( titelgeving , gebruik tekst)

Dit is geen officiële site van de Open Universiteit Nederland

correcties, opmerkingen of aanvullingen zijn altijd welkom

Marga Mulder (2001)