Vrouwen waren in de wetenschappen zelden het onderzoeksobject. Studies over 'de mens' gingen bij nadere beschouwing over 'de man'. Remedie: andere objectafbakening, nieuwe vraagstellingen.

Ook de wetenschappelijke methode werd onderzocht. Is deze sekse-neutraal? De wetenschappelijke methode is mannelijk, ze vertoont trekken van de 'heer van stand', rationeel, zakelijk en objectief. Geen betrokkenheid, maar precisie. Hierdoor voelden slecht smannen zich ertoe aangetrokken.
Deze kritiek leidde tot een nieuwe methode in de sociale wetenschappen, geen individuele vragenlijsten, maar groepsgesprekken.
Aanvulling van de methode met vrouwelijke benaderingswijzen, afstand èn betrokkenheid.

Kan een methode wetenschappelijke validiteit garanderen? Wetenschappelijke waarnemingen worden door buitenwetenschappelijke ervaringen gekleurd. Men wilde vrouwelijke onderzoekers en vrouwvriendelijke omgeving.

Eind jaren 60 werd de kritiek van feministen uitgebreid van maatschappijkritiek naar wetenschapskritiek. Hoe dachten ze de afgelopen 20 jaar over de relatie tussen sekse en wetenschap: om te beginnen is er een grote tweedeling gemaakt tussen aan de ene kant opvattingen waarin wetenschap als resultaat van waarnemen begrepen wordt, en aan de andere kant opvattingen waarin wetenschap gevat wordt met de metafoor van het waarmaken. Beide kennen varianten.
Wetenschap als waarneming:

1. Wanneer vrouwen object van onderzoek vormen, wordt er vaak slordig met de methode omgesprongen (daardoor bevatten wetenschappen vooroordelen over vrouwen).
2. Correct gebruik van methoden is mooi, maar niet genoeg. Immers ook in methodisch verantwoord onderzoek kunnen vrouwen buiten beeld blijven (vrouwen worden verwaarloosd in de wetenschap), door de manier waarop het object wordt afgebakend.
3. De huidige methoden vertonen mannelijke trekken (gevolg: psychologische uitsluiting van vrouwen en vertekende waarneming) en dienen met vrouwelijke methoden (afstand én betrokkenheid) te worden aangevuld.
4. De methode vormt geen bescherming tegen invloeden van buitenaf op de inhoud van de wetenschap. De mannelijke dominantie die buiten de wetenschap heerst, dringt ook binnen door; Ze kleurt de wetenschappelijke waarnemingen. Oplossing: vrouwvriendelijke onderzoekers en omgeving.

Wetenschap als waarmaken (zie Latour):

1. Wetenschappen worden in een sociaal proces gemaakt en daarom zijn de sociale verhoudingen tussen de seksen medebepalend voor het produkt wetenschap (mannen hebben meer kans dan vrouwen dat wat ze beweren door anderen wordt geaccepteerd; zo verzamelen ze sneller het krediet dat hen in volgende onderhandelingen te pas komt).
2. De wetenschap is juist producent, en de verhoudingen tussen de seksen is een produkt van (o.a.) wetenschap.
3. Het sekseverschil is in en buiten de wetenschap verbeeld, en vormt een van de grondstoffen voor de productie van wetenschappelijke kennis.

Dit is geen officiële site van de Open Universiteit Nederland

correcties, opmerkingen of aanvullingen zijn altijd welkom

C. De Beij & P. Prevos